الدابة هجبا ( از باب ضرب ) : راند ن ستور را . و هجب فلانا بالعصا : زد فلان را به چوب دستى . و هجب فلان : شتابى كرد فلان . هجد ( hajed ) ا . ع . كلمه‌ايست كه بدان اسب را زجر مىكنند . هجد ( hojjad ) ع . ج . هاجد . و ج . هجود . هجدم ( hejdam ) ا . ع . كلمه‌ايست كه بدان اسب را زجر كنند تا پيش رود . هجده ( hajdah ) و ( hejdah ) پ . ص . توصيفى : ده بعلاوه هشت . هجدهم ( hajdahom ) و ( hejdahom ) پ . ص . توصيفى : چيزى كه در مرتبه هجده واقع شده باشد . هجر ( hajr ) ا . ع . جدايى . و درازى و كلانى درخت . يق : ذهبت الشجرة هجرا اى طولا و عظما . و لقيته عن هجر : ملاقات كردم با وى بعد سالى و يا پس از شش روز و يا زيادتر از آن و يا بعد غيبت . و نيز هجر : نيمه روز و اشتداد گرما و يا از وقت زوال تا عصر . و نيكو و گرامىنژاد جوان مرد و بهتر . و مهار . و زه كمان . و فراخى و ارزانى . ج : اهجار . يق : ما بلده الاهجر من الاهجار اى خصب . هجر ( hajr ) م . ع . هجره هجرا و هجرانا ( از باب نصر ) : جدايى كرد ازو . و هجر الشئ : ترك كرد و واگذاشت آن چيز را . و هجر فى الصوم : باز ماند در روزه از جماع . و هجر البعير هجرا و هجورا ( نيز از باب نصر ) : بست آن شتر را و تنك بر كشيد بر آن . و يهجرون بذكره : يعنى مىستايند او را . و هجر ( مجهولا ) يعنى واگذار شد . و نيز هجر و هجرة : گذاشتن شرك را . هجر ( hejr ) ا . ع . شتر لايق و فايق ، مذكر و مؤنث در وى يكسان است . هجر ( hejr ) ا . پ . مأخوذ از تازى - جدايى و مفارقت ضد وصل . هجر ( hojr ) ا . ع . سخن زشت و بيهوده . ج : مهاجر . هجر ( hojr ) م . ع . هجر فى نومه و مرضه هجرا و هجيرى و اهجيرى ( از باب نصر ) : هذيان گفت در خواب و بيمارى و پريشان گفت . هجر ( hajar ) ا . ع . شهرى در يمن ، مذكر و منصرف آيد و گاه مؤنث و غير منصرف . و نام همه زمين بحرين . و منه المثل : كمستبضع تمر الى هجر . و نيز نام قريه‌اى در نزديك مدينه . هجر ( hajer ) ص . ع . بهتر و فاضل‌تر از خود . و گران باز سست‌رونده . هجر ( hojor ) ع . ج . هجير . هجر ( hejerr ) ا . ع . خوى و عادت و شان . هجر ( hejerr ) ا . ع . بسوى ده هجرت كردن ، اسم است مهاجرة را . هجراء ( hajr ' ) ا . ع . سخن زشت و بيهوده . و ما عنده هجراء ذلك و لا غناء ذلك : يعنى نيست در نزد وى كفايت و لياقت و توانايى اين كار . هجران ( hejr n ) م . ع . هجر هجرا و هجرانا . ر . هجر . هجران ( hejr n ) ا . پ . مأخوذ از تازى - جدايى و مفارقت و دورى و دورى از دوستان و ياران . هجرة ( hajrat ) ا . ع . يك سال تمام . هجرة ( hejrat ) و ( hojrat ) ا . ع . رفتن از زمينى بزمينى . و سنة الهجرة كه آن را سنة الاذن بالرحيل نيز خوانند ساليست كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله از مكه بسوى مدينه كوچ فرمود يعنى در 22 ماه صفر و يا غره ربيع الاول از سال چهاردهم بعثت آن حضرت كه مطابق بود با سال 622 مسيحى و مبدء تاريخ هجرى همين سال است . هجرت ( hejrat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مفارقت و جدايى و ترك وطن و دورى از خانمان و مفارقت ياران و دوستان . هجرتان ( hejrat ne ) ا . ع . به صيغه تثنيه يعنى دو هجرت يكى هجرت بحبشه باشد و ديگرى هجرت بمدينه . و ذو الهجرتين : آن‌كسىكه بهر اين دو جا هجرت كرده باشد . هجرس ( hejres ) ا . ع . روباه و بچهء روباه . و خرس . و كپى . و مردم ناكس و لئيم . و هر جانور خرد كه بشب گشت كند و كوچكتر از روباه و بزرگتر از كلاكموش بود . ج : هجارس . المثل : ازنى من هجرس : اى الدب . و اعلم من هجرس اى القرد . هجرع ( hajra ' ) و ( hejra ' ) ا . ع . احمق و گول . و دراز بالاى باريك . و ديوانه . و دراز بالاى لنگ . و سك سلوقى . و سك شكارى . هجرى ( hejri ) ص . پ . مأخوذ از تازى - منسوب بهجرت آن حضرت از مكه بمدينه . و تاريخ هجرى سالمه تازى كه مبدء آن از هجرت آن حضرت از مكه بمدينه است . ر . هجرة ( hejrat ) و ( hojrat ) . هجرى ( hajariyy ) ص . ع . منسوب به شهر هجر . هجريا ( hejriyy ) ا . ع . طريقه و عادت . هجز ( hajz ) ا . ع . آواز نرم